صنعت انرژی خورشیدی ایران در روزهای اخیر، شتابی دوباره گرفته است. از یک سو، خبر اختصاص زمین برای تولید ۳۷ هزار مگاوات برق خورشیدی و بهرهبرداری از نیروگاه ۹۵ مگاواتی شهرک صنعتی شمسآباد با حضور رئیسجمهور ، نشان از عزم جدی دولت برای توسعه انرژی پاک دارد. از سوی دیگر، رونمایی از نخستین صندوق پروژه خورشیدی در بورس انرژی، افقهای تازهای را برای مشارکت مردمی در این عرصه گشوده است . این تحولات، مانند تصویری از فردایی روشن، پیشروی سرمایهگذاران و فعالان این حوزه قرار گرفته است. در ادامه، ضمن مرور این اخبار، به معرفی مهمترین نرمافزارهای تخصصی میپردازیم که هر کارشناس حرفهای برای طراحی و شبیهسازی نیروگاههای خورشیدی به آنها نیازمند است.
بخش نخست: خبرهای مهم صنعت خورشیدی ایران
در خبری که میتوان آن را نقطهعطفی برای انقلاب خورشیدی ایران دانست، رئیس سازمان امور اراضی کشور اعلام کرد که تاکنون زمین کافی برای ایجاد ظرفیت تولید بیش از ۳۷ هزار مگاوات برق خورشیدی در اختیار بهرهبرداران قرار گرفته است . وزارت جهاد کشاورزی طی دو سال گذشته حدود ۵۷ هزار هکتار از اراضی ملی و دولتی را برای این منظور اختصاص داده و با بهرهبرداری کامل از این ظرفیت، میتوان بخش قابل توجهی از کسری انرژی کشور را از طریق انرژیهای پاک جبران کرد .
در همین راستا، روز گذشته نیروگاه خورشیدی ۹۵ مگاواتی شهرک صنعتی شمسآباد با حضور رئیسجمهور به بهرهبرداری رسید . این مجموعه شامل دو نیروگاه با نامهای «قائد شهید» (۶۳ مگاوات) و «شهدای لامرد» (۳۲ مگاوات) است و بخشی از برق مورد نیاز صنایع این شهرک را از انرژی پاک تأمین خواهد کرد . محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران، در این مراسم با اشاره به اینکه ظرفیت نیروگاههای خورشیدی استان تهران به حدود ۴۰۰ مگاوات رسیده، تأکید کرد که این رقم طی نزدیک به دو سال گذشته ۲۰ برابر شده است .
همزمان با این جهشهای کمّی، ابزارهای مالی نوینی نیز برای جذب سرمایهگذاری طراحی شدهاند. آیین آغاز پذیرهنویسی نخستین صندوق پروژه برق خورشیدی با حضور وزیر نیرو برگزار شد . عباس علیآبادی، وزیر نیرو، در این مراسم با اشاره به تجربه موفق صندوق پروژه نیروگاه پرند، بر لزوم استفاده از سرمایههای خرد مردم برای توسعه انرژی خورشیدی تأکید کرد و از آمادگی کامل برای حمایت از این مسیر خبر داد .
بخش دوم: معرفی نرمافزارهای تخصصی صنعت خورشیدی
با گسترش پروژههای خورشیدی، نیاز به ابزارهای دقیق برای طراحی و شبیهسازی بیش از پیش احساس میشود. در این میان، دو نرمافزار PVsyst و PVcase به عنوان پرکاربردترین و استانداردترین ابزارهای دنیا شناخته میشوند و امروزه اکثر پروژههای خورشیدی با استفاده از این دو نرمافزار طراحی میشوند .
نرمافزار PVsyst که به عنوان استاندارد طلایی صنعت خورشیدی شناخته میشود، یک ابزار جامع برای شبیهسازی و طراحی انواع نیروگاههای متصل به شبکه و منفصل از شبکه است . این نرمافزار که توسط هزاران مهندس در سراسر جهان استفاده میشود، امکان شبیهسازی دقیق عملکرد سیستم با در نظر گرفتن عوامل متنوع آبوهوایی را فراهم میکند . یکی از دلایل اصلی محبوبیت PVsyst، قابلیت تولید گزارشهای قابل اعتماد و «بانکپذیر» (Bankability Reports) است که برای اخذ تسهیلات مالی و تأمین سرمایه پروژههای بزرگ (بالای ۵ مگاوات) ضروری محسوب میشود. بانکها و مؤسسات مالی بینالمللی معمولاً گزارشهای شبیهسازی این نرمافزار را به عنوان مرجع میپذیرند . نسخه جدید این نرمافزار یعنی PVsyst 6.8 به تازگی منتشر شده است .
در کنار PVsyst، نرمافزار PVcase به عنوان یک ابزار تخصصی برای طراحی و بهینهسازی نقشههای اجرایی نیروگاههای خورشیدی در محیط اتوکد (AutoCAD) جایگاه ویژهای دارد . این پلاگین قدرتمند با ارائه قابلیتهایی چون طراحی سهبعدی، محاسبه دقیق فواصل و سایهاندازی، سایزینگ کابلها، و تهیه داکیومنتهای کامل اجرایی، فرآیند طراحی مهندسی را به شدت تسهیل میکند . PVcase به ویژه برای پروژههای در مقیاس بزرگ و نیروگاههای زمینی که نیاز به جانمایی دقیق و خروجیهای نقشهبرداری دارند، کاربردی است .
علاوه بر این دو، نرمافزارهای دیگری نیز در بازار وجود دارند. HelioScope یکی از جایگزینهای محبوب برای PVsyst است که به دلیل رابط کاربری مبتنی بر وب و سرعت بالای خود در طراحی مزارع خورشیدی (به ویژه پروژههای بالای ۱ مگاوات) شناخته میشود . نرمافزار Aurora Solar نیز گزینهای مناسب برای طراحی پروژههای مسکونی و تجاری است . همچنین، نرمافزار SAM (System Advisor Model) که توسط آزمایشگاه ملی انرژی تجدیدپذیر آمریکا (NREL) توسعه یافته، یک ابزار رایگان و قدرتمند برای شبیهسازی عملکرد و تحلیل مالی پروژههای انرژی تجدیدپذیر است که مدلسازی مالی عمیقتری نسبت به PVsyst ارائه میدهد . در بازار اروپا نیز نرمافزار PV*SOL با تمرکز ویژه بر شبیهسازی باتری و سیستمهای ذخیرهسازی و تطابق با قوانین آلمان، طرفداران خاص خود را دارد .
نتیجهگیری: آمادهسازی برای آینده
اخبار این روزهای صنعت خورشیدی ایران، از جهشی بیسابقه در ظرفیتسازی و تنوع ابزارهای تأمین مالی حکایت دارد. اختصاص زمین برای ۳۷ هزار مگاوات، بهرهبرداری از نیروگاههای جدید و راهاندازی صندوقهای پروژه، همگی نوید آیندهای روشن را میدهند . در این میان، تسلط بر نرمافزارهای تخصصی همچون PVsyst و PVcase، برای هر کارشناس و شرکتی که قصد ایفای نقش مؤثر در این مسیر را دارد، به یک ضرورت انکارناپذیر تبدیل شده است . بازار کار برای متخصصان مسلط به این نرمافزارها در داخل و خارج از کشور بسیار گسترده است . شرکتهای پیشرویی مانند انرژی گستر هوران پایا، با استفاده از این ابزارهای روز دنیا، میتوانند طراحی و اجرای پروژهها را با بالاترین دقت و کیفیت به انجام رسانده و در پیشبرد اهداف ملی انرژی پاک، نقشی کلیدی ایفا کنند. عصر جدید انرژی خورشیدی در ایران، با اتکا به دانش فنی و ابزارهای نوین، همین حالا آغاز شده است.
