نیروگاه خورشیدی رفسنجان: درس‌هایی برای توسعه پروژه‌های آینده

احداث نیروگاه خورشیدی رفسنجان در استان کرمان، به عنوان یکی از پروژه‌های پیشگام در مقیاس مگاواتی در ایران، تجربه‌ای ارزشمند و سرشار از درس‌های کاربردی برای توسعه آینده این صنعت در کشور به ارمغان آورده است. این پروژه که در منطقه‌ای با بیش از ۳۲۰ روز آفتابی در سال و تابشی بی‌نظیر اجرا شده، به خوبی نشان داد که استان‌های مرکزی ایران نه تنها پتانسیل teórico بالایی دارند، بلکه از نظر فنی و اجرایی نیز کاملاً مستعد میزبانی از مزارع بزرگ خورشیدی هستند. موفقیت این نیروگاه، توجه بسیاری از سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی را به پتانسیل واقعی انرژی خورشیدی در ایران جلب کرد و راه را برای برنامه‌های بزرگ‌مقیاس پس از خود هموار ساخت.

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این پروژه، آزمون و تطبیق فناوری‌های روز دنیا با شرایط خاص اقلیمی ایران بود. پنل‌های خورشیدی نصب شده در رفسنجان می‌بایست در برابر طوفان‌های شن، گرد و غبار شدید و دمای بالا در روز و شب‌های خنک مقاومت می‌کردند. تجربیات به دست آمده از عملکرد این تجهیزات در طول زمان، به بهبود استانداردهای انتخاب پنل‌ها و طراحی سیستم‌های نظافت و نگهداری برای پروژه‌های بعدی در مناطق مشابه منجر شد. این امر نشان می‌دهد که انتخاب تجهیزات با کیفیت و دارای گارانتی معتبر، حتی با قیمت اولیه کمی بالاتر، در بلندمدت به دلیل کاهش هزینه‌های تعمیر و نگهداری و افزایش تولید، به صرفه‌تر خواهد بود.

درس کلیدی دیگر، اهمیت مطالعات دقیق فنی و اقتصادی قبل از اجرا و همچنین مدیریت یکپارچه پروژه است. پیچیدگی‌های اداری، فرآیند خرید تضمینی برق و هماهنگی برای اتصال به شبکه، نیازمند تیمی با تجربه و صبوری بود. این تجربه بر لزوم حضور شرکت‌های توسعه‌دهنده قدرتمندی مانند انرژی گستر هوران پایا که بتوانند از مرحله امکان‌سنجی تا بهره‌برداری و نگهداری، مسئولیت کلیه امور را بر عهده بگیرند، تأکید می‌کند. موفقیت رفسنجان ثابت کرد که با برنامه‌ریزی درست، تامین مالی مناسب و انتخاب پیمانکار مجرب، می‌توان حتی در مناطق دورافتاده نیز نیروگاه‌هایی پایدار و اقتصادی احداث نمود. امروزه با الگوبرداری از این تجربه، توسعه پروژه‌ها در استان‌های یزد، کرمان، سیستان و بلوچستان و دیگر نقاط پرتابش با ریسک کمتری همراه است و مسیر برای تحقق اهداف کلانی مانند برنامه ۲۰۰۰۰ مگاواتی شرکت‌های پیشرو هموارتر شده است.