سال ۲۰۲۶ سالی از تضادها و تناقضهای عمیق برای صنعت انرژی خورشیدی جهان است. تحلیلگران و نهادهای معتبر، همزمان دو روایت به ظاهر متضاد را برای این سال ارائه میدهند: از یک سو، گزارشها از کاهش پیشبینیهای رشد جهانی این صنعت و نوعی «رکود نسبی» در برابر موانع بازار خبر میدهند. از سوی دیگر، مراجع جهانی انرژی مانند آژانس بینالمللی انرژی (IEA) بر این نکته تأکید دارند که خورشیدی همچنان در مسیر تبدیل شدن به نیروی غالب آینده بازار انرژیهای تجدیدپذیر است و انتظار میرود حدود ۸۰ درصد از ظرفیتهای جدید انرژی در جهان در سالهای آینده را به خود اختصاص دهد. برای شرکتی مانند انرژی گستر هوران پایا، درک این دوگانگی و تحلیل لایههای زیرین آن، کلید اتخاذ استراتژیهای هوشمند و پایداری در یک بازار جهانی پرتلاطم است.
بخش اول: ابرها بر افق خورشیدی؛ تحلیل دلایل کندی پیشبینیشده
پیشبینی کاهش نسبی رشد جهانی انرژی خورشیدی در سال ۲۰۲۶، ریشه در مجموعهای از چالشهای پیچیده سیاستی و زیرساختی دارد. یکی از عوامل کلیدی، بیثباتیهای سیاستگذاری در برخی از اقتصادهای بزرگ است. به عنوان نمونه، تغییرات در سیاستهای حمایتی فدرال در ایالات متحده پس از انتخابات ۲۰۲۴ و تجدید نظر در مشوقهای مالیاتی، عدم قطعیت قابل توجهی را برای توسعهدهندگان پروژهها ایجاد کرده است. این بیثباتی میتواند جریان سرمایهگذاری و زمانبندی اجرای طرحهای بزرگ را تحت تأثیر قرار دهد.
علاوه بر این، چالشهای زیرساختی به ویژه «محدودیت شبکههای انتقال برق» به عنوان گلوگاهی حیاتی خودنمایی میکنند. در بسیاری از نقاط جهان مانند آمریکای شمالی، صفهای طولانی اتصال به شبکه، معضلی جدی برای توسعهدهندگان خورشیدی و بادی ایجاد کرده است. این محدودیت باعث میشود حتی اگر ظرفیت تولید جدیدی نیز ساخته شود، امکان انتقال برق پاک به مراکز مصرف به سادگی فراهم نباشد. این مسئله، بازده اقتصادی پروژهها را کاهش داده و انگیزه سرمایهگذاری را تحت الشعاع قرار میدهد. همچنین، ادامه تنشهای تجاری جهانی و آثار باقیمانده تعرفهها بر زنجیره تأمین تجهیزات، از دیگر عواملی است که میتواند رشد سریع این صنعت را با کندی مواجه سازد.
بخش دوم: تابش بیوقفه در پس ابرها؛ روندهای امیدبخش و آینده غالب خورشیدی
با وجود این چالشهای کوتاهمدت، روندهای کلان و ساختاری به شدت به نفع تداوم سلطه انرژی خورشیدی در بلندمدت است. نخستین و مهمترین دلیل، «رقابتپذیری بیچون و چرای اقتصادی» این فناوری است. کاهش چشمگیر هزینههای تولید برق خورشیدی در دهه گذشته، آن را در بسیاری از نقاط جهان به ارزانترین گزینه برای افزودن ظرفیت جدید تبدیل کرده است. این برتری اقتصادی یک واقعیت بنیادین و تغییرناپذیر است که موانع سیاستی موقت نمیتوانند آن را متوقف کنند.
دوم، «تقاضای فزاینده و نوظهور برای برق پاک» است. رشد انفجاری صنعت هوش مصنوعی و مراکز داده پرمصرف، تقاضای بیسابقهای برای برق پایدار ایجاد کرده است. این مراکز که نیاز مبرمی به تأمین انرژی مطمئن و مقرونبهصرفه دارند، به مشتریان کلیدی برای خرید قراردادهای بلندمدت برق خورشیدی (PPA) تبدیل شدهاند. همزمان، روند برقیسازی حملونقل و صنایع نیز فشار بر شبکه و نیاز به منابع تولید پاک را تشدید میکند. سوم، «پیشرفتهای فناورانه» همچون افزایش راندمان پنلها (به ویژه فناوریهایی مانند TOPCon)، توسعه سیستمهای ذخیرهسازی باتری مقرونبهصرفه و ظهور کاربردهای نوینی مانند کشاورزیخورشیدی (Agrivoltaics) و نیروگاههای شناور، راههای جدیدی برای افزایش بهرهوری و کاهش محدودیتهای قبلی (مانند مصرف زمین) میگشایند.
بخش سوم: نقشه راه برای ایران و شرکتهای پیشرو؛ عبور از تلاطم جهانی با تمرکز بر مزیتها
در این شرایط دوگانه جهانی، موقعیت و استراتژی ایران و شرکتهای توسعهدهنده داخلی مانند انرژی گستر هوران پایا میتواند متمایز باشد. اولین و مهمترین توصیه، «تضمین ثبات و شفافیت سیاست داخلی» است. در حالی که بازارهای برخی کشورها با بیثباتی سیاستی دستوپنجه نرم میکنند، ایران میتواند با تدوین قوانین و مقررات شفاف، پایدار و حمایتی برای خرید تضمینی برق و صدور مجوزها، محیطی امن و جذاب برای سرمایهگذاری داخلی و خارجی ایجاد کند. این امر میتواند مسیر توسعه را هموار سازد. دوم، «اولویتدهی به توسعه همزمان شبکههای انتقال و تولید» است. درس تلخ کشورهایی که با گلوگاه شبکه مواجه شدهاند، نشان میدهد که برنامهریزی برای ارتقاء و هوشمندسازی شبکههای برق باید همگام و حتی پیش از توسعه ظرفیتهای تولید جدید باشد. سرمایهگذاری در خطوط انتقال جدید و فناوریهای مدیریت شبکه هوشمند، مانع هدررفت سرمایه و انرژی تولیدی میشود.
سوم، «تمرکز بر جذب سرمایهگذاری با اتکا به مزیت جغرافیایی بینظیر» است. ایران با برخورداری از بیشترین روزهای آفتابی در منطقه، میتواند خود را به عنوان «هاب تولید برق پاک» معرفی کند. تدوین بستههای تشویقی جذاب برای سرمایهگذاران خارجی، به ویژه برای احداث نیروگاههای بسیار بزرگ (مگاپروژهها) با هدف صادرات برق به کشورهای همسایه، میتواند تبدیل به یک محرک اقتصادی قدرتمند شود. در نهایت، «پیشگامی در به کارگیری فناوریهای نوین» است. شرکتهایی مانند انرژی گستر هوران پایا میتوانند با بهرهگیری از پنلهای با راندمان بالا، ادغام سیستمهای ذخیرهسازی و احداث نیروگاههای دوستدار محیط زیست (مانند کشاورزی-خورشیدی)، نه تنها هزینه تمامشده را کاهش دهند، بلکه الگویی پیشرو در منطقه ارائه کنند.
در مجموع، سال ۲۰۲۶ برای انرژی خورشیدی جهانی، سال آزمون تابآوری و بلوغ است. اگرچه بادهای مخالف سیاستی و زیرساختی سرعت رشد مطلق را کمی کاهش میدهند، اما جهت حرکت کلی و تسلط این فناوری بر آینده انرژی جهان، تردیدناپذیر است. برای ایران، این دوره نه یک تهدید، که فرصتی استثنایی است. با اتخاذ سیاستهای هوشمند، سرمایهگذاری هدفمند در زیرساخت و بهرهگیری از فناوریهای روز، ایران میتواند از این مرحله انتقال جهانی عبور کرده و جایگاه خود را به عنوان بازیگری اصلی در نقشه جدید انرژی جهان تثبیت نماید. شرکت انرژی گستر هوران پایا با درک این پیچیدگیها و تمرکز بر مزیتهای رقابتی پایدار، میتواند سهم بسزایی در تحقق این چشمانداز ایفا کند.
