با گسترش فناوری در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر، نیروگاههای خورشیدی شناور به عنوان راهکاری نوین و کارآمد، توجه جهانیان را به خود جلب کردهاند. این سیستمها که شامل نصب پنلهای خورشیدی بر روی سازههای شناور در پهنههای آسانی مانند دریاچههای مصنوعی پشت سدها، استخرهای پرورش ماهی و یا معادن متروکه پر از آب است، پاسخی هوشمندانه به دو چالش عمده میباشد: نیاز به زمینهای وسیع و مشکل تبخیر بالای آب. ایران با دارا بودن شبکه گستردهای از سدها و دریاچههای پشت آنها، ظرفیتی استثنایی و تقریباً دستنخورده برای توسعه این فناوری در خود نهفته دارد.
مزایای احداث نیروگاههای شناور متعدد و قابل تأمل است. اولاً، این سیستمها نیاز به استفاده از زمینهای ارزشمند کشاورزی یا مرتعی را مرتفع میسازند و از این نظر، گزینهای ایدهآل برای کشورهایی با محدودیت زمین محسوب میشوند. ثانیاً، پنلهای نصبشده بر روی آب، به دلیل خنکشدگی طبیعی ناشی از مجاورت با آب، عملکرد بهتری نسبت به پنلهای نصبشده بر روی زمین دارند و راندمان تولید آنها میتواند تا ۱۰ درصد افزایش یابد. سومین و شاید مهمترین مزیت در شرایط خشک ایران، کاهش قابل توجه تبخیر آب از سطح این پهنههای آبی است. پنلها با ایجاد سایه و کاهش تابش مستقیم و نیز کاهش سرعت باد در سطح آب، میتوانند تا ۷۰ درصد از تبخیر آب جلوگیری کنند که این امر به معنای حفظ منابع حیاتی آب برای مصارف شرب، کشاورزی و صنعت است.
اگرچه این فناوری نسبتاً جدید با چالشهایی مانند هزینه اولیه بالاتر برای ساخت سازههای شناور مقاوم، نگهداری خاص در محیط آبی و مسائل مربوط به اکوسیستمهای آبی روبروست، اما تجربیات موفق جهانی و پیشرفتهای سریع در مواد و طراحی، این چالشها را در حال کاهش است. برای ایران، اجرای پروژههای پایلوت در دریاچه سدهایی مانند سد سفیدرود، سد کرخه یا سدهای استانهای کویری میتواند نقطه آغاز مناسبی باشد. شرکتهای دانشبنیان و پیشرویی مانند انرژی گستر هوران پایا با رصد این فناوری و امکانسنجی اجرای آن، میتوانند نقش محوری در معرفی و توسعه این ظرفیت خارقالعاده ایفا کنند. به کارگیری نیروگاههای خورشیدی شناور در ایران، علاوه بر تولید برق پاک، به معنای حفاظت از آب، استفاده بهینه از زیرساختهای موجود
