نیمه دوم اردیبهشت ماه ۱۴۰۵، ایران به نقطه عطفی تاریخی در مسیر توسعه انرژیهای تجدیدپذیر رسیده است. معاون وزیر نیرو و رئیس سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا) اخیراً اعلام کرده که هماکنون بیش از ۶۰۰ پروژه انرژی خورشیدی در سراسر ایران در دست اجرا قرار دارد و کشور به یک «کارگاه عظیم انرژی تجدیدپذیر» تبدیل شده است. این آمار که تنها یکی از دهها خبر مثبت و امیدوارکننده این روزهای صنعت انرژی پاک است، تصویری از یک جهش عظیم و کمسابقه را ترسیم میکند. ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر کشور از مرز ۴۵۰۰ مگاوات عبور کرده و برنامهریزیها برای دستیابی به ظرفیت ۷۰۰۰ مگاوات تا اوج بار تابستان در حال اجراست. این اعداد نه یک رویا، که حاصل تلاش شبانهروزی سرمایهگذاران، مهندسان و سیاستگذارانی است که ایمان دارند آینده انرژی ایران به خورشیدش گره خورده است.
یکی از مهمترین تحولات این روزها، تغییر رویکرد سیاستگذاری در جهت تسهیل و تسریع سرمایهگذاری در این حوزه است. مدیرکل امور سرمایهگذاران ساتبا خبر داده که فرآیندهای صدور مجوز و امضای قراردادهای نیروگاههای خورشیدی به طور کامل الکترونیکی شده و پروانه احداث ظرف ۱۰ روز پس از تکمیل مدارک صادر میشود. این اقدام انقلابی در کاهش بروکراسی اداری، گامی اساسی در جهت جذب سرمایههای سرگردان به سمت بخش انرژی پاک محسوب میشود. موازی با این تسهیلات اداری، آمار سرمایهگذاری نیز خبر از رشد چشمگیر میدهد. بر اساس جدیدترین گزارش خبرگزاری ایرنا، سرمایهگذاری در نیروگاههای خورشیدی کشور ۲.۵ برابر شده است و این رشد در استانهای مختلف همچون خراسان شمالی با افزایش ۶۶ درصدی قابل مشاهده است. این ارقام نشان میدهد که سرمایهگذاران بخش خصوصی به وعدههای واقعی و عملی دولت در حوزه انرژی سبز اعتماد کردهاند.
پتانسیلهای بینظیر در استانهای مختلف نیز به تدریج در حال شناسایی و بهرهبرداری است. به عنوان مثال، استان بوشهر به یکی از قطبهای نوظهور انرژی خورشیدی تبدیل شده است. معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار بوشهر به تازگی اعلام کرده که ظرفیتسازی بیش از ۸۰۰ مگاوات انرژی خورشیدی در این استان صورت گرفته و ۱۵۰ مگاوات آن در مرحله اولیه به شبکه وارد خواهد شد. فرماندار بوشهر نیز از اجرای پنج نیروگاه خورشیدی جدید با ظرفیت مجموع ۱۶ مگاوات خبر داده که به زودی وارد مدار میشوند. این حجم از پروژه در جنوب کشور، تنها بخشی از یک نقشه گسترده ملی است که تمامی استانها را در بر میگیرد.
استان مرکزی نیز با الگوبرداری از رویکردهای نوین، گامهای مؤثری در این مسیر برداشته است. محسن طرزطلب، معاون وزیر نیرو و رئیس ساتبا، در بازدید اخیر خود از منطقه محلات، از تکمیل فاز نخست یک نیروگاه ۲۱ مگاواتی و افزایش ظرفیت نیروگاه ۱۰۰ مگاواتی این منطقه به ۱۴۰ مگاوات خبر داد. این خبر با تأکید بر استفاده از پنلهای ساخت داخل در برخی از این پروژههای بخش خصوصی، نشان از توانمندی روزافزون صنعت داخلی دارد. در همین راستا، به تازگی خط تولید تجهیزات نیروگاههای خورشیدی در کشور راهاندازی شده که سالانه حدود ۱۰۰ مگاوات سازه مورد نیاز تأمین میکند.
گذشته از اینها، نوآوریهای فناورانه در ابعاد جدیدی از توسعه خورشیدی نیز ظهور کردهاند. ورود ایران به ساخت «نیروگاههای خورشیدی شناور» یکی از این نوآوریهاست. عملیات اجرایی نخستین نیروگاه خورشیدی شناور ایران با ظرفیت ۲ مگاوات در سد کرخه آغاز شده و امکانیابی برای احداث دومین نیروگاه شناور در آببندان گاودشت بابل نیز وارد فاز کارشناسی شده است. این فناوری که مزایایی چون کاهش تبخیر آب و افزایش راندمان پنلها به دلیل خنکشدگی دارد، میتواند دریاچههای مصنوعی پشت سدهای ایران را به مزارع تولید برق پاک تبدیل کند.
در سطح جهانی نیز روندها به نفع انرژیهای تجدیدپذیر در حرکت است. گزارشها نشان میدهد انرژی خورشیدی در سال ۲۰۲۵ رشد ۳۰ درصدی داشته و به تنهایی پاسخگوی سهچهارم افزایش خالص تقاضای برق در جهان بوده است. این آمار نشان میدهد که ایران با تمام توان در مسیری درست و همگام با جهان در حال حرکت است. اما آنچه که خبرهای امروز را جذابتر میکند، گستردگی و تنوع این اقدامات است. یک طرف ماجرا، استان بوشهر با صدها مگاوات ظرفیت دریایی است، طرف دیگر استان مرکزی با نیروگاههای زمینی عظیم است و در نقطه دیگر، مازندران با نخستین طرحهای نیروگاه شناور. همه اینها در کنار هم، یک شبکه ملی پویا و چشمگیر را تشکیل میدهند. شرکتهای پیشرویی همچون انرژی گستر هوران پایا که از روز اول بر توسعهیافتهترین فناوریها و اجرای پروژههای بزرگ تمرکز کردهاند، در موقعیتی ممتاز قرار گرفتهاند تا سهم بزرگی در این کارگاه عظیم ملی ایفا کنند و این پیام را به همه برسانند: عصر جدید انرژی خورشیدی در ایران، دیگر در راه نیست، بلکه همین حالا آغاز شده است.
