سرمایهگذاری در احداث نیروگاه خورشیدی، به ویژه در کشوری با تابش بالا مانند ایران، به یکی از گزینههای جذاب اقتصادی تبدیل شده است. اما محاسبه دقیق نرخ بازده داخلی این سرمایهگذاری نیازمند در نظر گرفتن عوامل متعدد و واقعبینانهای است که در ادامه به آن میپردازیم. اساس محاسبه بازده، مقایسه سرمایه اولیه با جریان درآمدی حاصل از فروش برق در طول عمر پروژه است. سرمایه اولیه شامل هزینههای خرید یا اجاره زمین، مطالعات فنی، اخذ مجوز، خرید تجهیزات و نصب و راهاندازی میشود. از سوی دیگر، درآمد اصلی از محل فروش برق به شبکه با نرخ تضمینی تعیین شده توسط وزارت نیرو حاصل میگردد. این نرخ که معمولاً به صورت یورویی تعیین و به ریال پرداخت میشود، برای مدت طولانی مثلاً بیست سال تضمین میشود و به همین دلیل ریسک نوسانات بازار انرژی را به حداقل میرساند.
برای ارائه یک محاسبه واقعبینانه، باید عوامل کاهنده بازده نیز به دقت در نظر گرفته شوند. هزینههای سالانه تعمیر و نگهداری که معمولاً حدود یک تا دو درصد سرمایه اولیه برآورد میشود، هزینههای بیمه، مالیات و همچنین کاهش تدریجی راندمان پنلها در طول زمان از جمله این موارد است. از طرفی، افزایش احتمالی نرخ خرید تضمینی برق در قراردادهای آتی یا امکان فروش مستقیم برق به مصرفکنندگان صنعتی در قالب قراردادهای خصوصی میتواند سودآوری را افزایش دهد. با احتساب تمامی این ورودیها در یک مدل مالی، دوره بازگشت سرمایه برای یک نیروگاه خورشیدی با کیفیت در ایران معمولاً بین پنج تا هشت سال برآورد میشود که با توجه به عمر مفید بیش از بیست و پنج سال پنلها، بیش از پانزده سال سود خالص را برای سرمایهگذار به ارمغان میآورد.
شرکتهای تخصصی مانند انرژی گستر هوران پایا با ارائه طرحهای توجیهی مالی دقیق، نه تنها این محاسبات را برای سرمایهگذاران روشن میسازند، بلکه با دانش فنی و توان اجرایی خود در بهینهسازی هزینههای اولیه و عملیاتی، نقش مستقیمی در بهبود نرخ بازده سرمایهگذاری ایفا میکنند. انتخاب زمین مناسب با بیشترین تابش، استفاده از تجهیزات با بهترین نسبت قیمت به راندمان و طراحی سیستمهای نظافت و مانیتورینگ هوشمند، از عواملی هستند که یک مشاور و مجری کارآزموده میتواند بر آنها تأثیر بگذارد تا سودآوری نهایی پروژه افزایش یابد. بنابراین، سرمایهگذاری در این حوزه، فراتر از یک اقدام محیط زیستی، یک تصمیم اقتصادی بلندمدت و کمریسک با بازدهی قابل پیشبینی است که میتواند به ایجاد درآمدی پایدار برای سرمایهگذاران منجر شود.
