هزینه احداث نیروگاه خورشیدی در ۱۴۰۵؛ از ۵ کیلووات تا ۱ مگاوات

سال ۱۴۰۵ را می‌توان نقطه عطفی در اقتصاد انرژی خورشیدی ایران دانست. ابلاغیه جدید وزارت نیرو در فروردین ماه، نرخ خرید تضمینی برق خورشیدی را با افزایشی بیش از ۵۰ درصد همراه کرد و این جهش، محاسبات بازگشت سرمایه را برای سرمایه‌گذاران به طور بنیادین دگرگون ساخت. در شرایطی که هزینه احداث نیز تحت تأثیر تورم و تغییرات گمرکی حدود ۲۰ درصد رشد داشته، پرسش کلیدی این است: آیا سرمایه‌گذاری در نیروگاه خورشیدی در سال ۱۴۰۵ همچنان توجیه اقتصادی دارد؟ پاسخ، با بررسی دقیق هزینه‌ها، نرخ‌های جدید خرید و درآمد واقعی هر ظرفیت مشخص می‌شود.

نیروگاه‌های کوچک‌مقیاس (۵ تا ۲۰ کیلووات)؛ ورود خانوارها با نرخ‌های جدید

نیروگاه‌های ۵ تا ۲۰ کیلوواتی همچنان پرمتقاضی‌ترین گزینه برای خانوارها هستند. بر اساس اعلام زهره اولیا، مدیرکل دفتر بررسی‌های اقتصادی ساتبا، هزینه احداث یک نیروگاه ۵ کیلوواتی در حال حاضر حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان برآورد می‌شود. این رقم شامل پنل، اینورتر، سازه، کابل‌کشی و هزینه‌های نصب است.

نکته کلیدی سال ۱۴۰۵، جهش نرخ خرید تضمینی است. نرخ پایه برای نیروگاه‌های تا ۲۰۰ کیلووات به ۵۸,۵۴۰ ریال (معادل ۵,۸۵۴ تومان) به ازای هر کیلووات‌ساعت افزایش یافته که رشدی ۵۳ درصدی نسبت به سال قبل را نشان می‌دهد. این افزایش، درآمد سالانه نیروگاه ۵ کیلوواتی را به حدود ۵۲ میلیون تومان می‌رساند و دوره بازگشت سرمایه را به ۴ تا ۴.۵ سال کاهش می‌دهد.

برای نیروگاه ۱۰ کیلوواتی، هزینه احداث بین ۲۴۰ تا ۳۸۰ میلیون تومان متغیر است و نیروگاه ۲۰ کیلوواتی بین ۴۶۰ تا ۷۵۰ میلیون تومان هزینه برمی‌دارد. درآمد سالانه این دو ظرفیت به ترتیب حدود ۱۰۵ میلیون و ۲۱۰ میلیون تومان برآورد می‌شود.

نیروگاه‌های متوسط (۵۰ تا ۲۰۰ کیلووات)؛ گزینه‌ای برای کسب‌وکارها

نیروگاه‌های ۵۰ تا ۲۰۰ کیلوواتی معمولاً توسط کسب‌وکارها و صاحبان زمین‌های بزرگ احداث می‌شوند. هزینه احداث نیروگاه ۵۰ کیلوواتی حدود ۱.۵ میلیارد تومان و نیروگاه ۱۰۰ کیلوواتی حدود ۲ تا ۳ میلیارد تومان برآورد می‌شود.

نرخ خرید تضمینی برای این ظرفیت‌ها بسته به نوع قرارداد متفاوت است. نیروگاه‌های تا ۲۰۰ کیلووات که تحت قرارداد ماده ۶۱ (۲۰ ساله ریالی) منعقد می‌شوند، از نرخ ۵,۸۵۴ تومان بهره‌مند می‌شوند. نیروگاه‌های مجهز به ذخیره‌ساز باتری نیز نرخ بالاتری معادل ۹,۱۱۷ تومان دریافت می‌کنند که مشوقی برای توسعه سیستم‌های هیبرید محسوب می‌شود.

درآمد سالانه نیروگاه ۱۰۰ کیلوواتی تحت قرارداد ریالی حدود ۵۸۵ میلیون تومان و نیروگاه ۲۰۰ کیلوواتی حدود ۱.۱۷ میلیارد تومان برآورد می‌شود. دوره بازگشت سرمایه این ظرفیت‌ها معمولاً ۳.۵ تا ۵ سال است.

نیروگاه‌های بزرگ‌مقیاس (۵۰۰ کیلووات تا ۱ مگاوات)

نیروگاه‌های بزرگ‌مقیاس برای سرمایه‌گذاران حرفه‌ای طراحی شده‌اند و معمولاً در زمین‌های وسیع احداث می‌شوند. هزینه احداث ۵۰۰ کیلووات حدود ۲۱۰ هزار دلار و ۱ مگاوات بین ۳۰ تا ۳۵ میلیارد تومان برآورد می‌شود. زمین مورد نیاز برای یک مگاوات حدود ۱.۵ هکتار است.

نرخ خرید تضمینی برای نیروگاه‌های بین ۲۰۰ کیلووات تا ۱ مگاوات در سال ۱۴۰۵ معادل ۴۶,۳۸۶ ریال (حدود ۴,۶۳۹ تومان) تعیین شده که رشدی ۴۷ درصدی نسبت به سال قبل دارد. این نرخ برای قراردادهای ۲۰ ساله ریالی اعمال می‌شود.

درآمد سالانه نیروگاه یک مگاواتی تحت قرارداد ریالی حدود ۷ میلیارد تومان برآورد می‌شود. دوره بازگشت سرمایه این ظرفیت‌ها معمولاً ۴ تا ۶ سال است. برای نیروگاه‌های بزرگ‌تر، امکان عقد قرارداد ارزی (ماده ۱۲) نیز وجود دارد که درآمد دلاری و مصونیت بیشتری در برابر تورم داخلی فراهم می‌کند.

عوامل مؤثر بر هزینه و نکات کلیدی سال ۱۴۰۵

چند عامل کلیدی بر هزینه نهایی احداث در سال ۱۴۰۵ تأثیر می‌گذارد. تغییرات گمرکی پنل‌های خورشیدی به همراه تورم سال جدید، هزینه احداث را حدود ۲۰ درصد افزایش داده است. نرخ ارز مهم‌ترین متغیر است؛ بیشتر تجهیزات نیروگاه خورشیدی وارداتی هستند و نوسانات ارز مستقیماً بر قیمت تأثیر می‌گذارد. کیفیت تجهیزات نیز تفاوت قابل توجهی ایجاد می‌کند؛ پنل‌های با راندمان بالاتر و اینورترهای معتبر، هزینه اولیه بیشتری دارند اما در بلندمدت تولید انرژی بیشتر و دوام بالاتری ارائه می‌دهند.

نکته مهم دیگر، تفاوت نرخ خرید بین ظرفیت‌های مختلف است. نرخ خرید برای نیروگاه‌های تا ۲۰۰ کیلووات (۵,۸۵۴ تومان) بالاتر از نیروگاه‌های ۲۰۰ کیلووات تا ۱ مگاوات (۴,۶۳۹ تومان) است که نشان‌دهنده حمایت بیشتر دولت از سرمایه‌گذاری‌های خرد و خانگی است.

جمع‌بندی؛ انتخاب ظرفیت متناسب با هدف

انتخاب ظرفیت نیروگاه خورشیدی در سال ۱۴۰۵، تعادلی میان سرمایه در دسترس، فضای موجود و هدف سرمایه‌گذاری است. برای خانوارها، نیروگاه ۵ تا ۱۰ کیلوواتی با هزینه ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان و دوره بازگشت ۴ تا ۴.۵ ساله، گزینه‌ای مطمئن و کم‌ریسک محسوب می‌شود. برای کسب‌وکارها، نیروگاه ۱۰۰ کیلوواتی با درآمد سالانه حدود ۵۸۵ میلیون تومان و بازگشت ۳.۵ تا ۴ ساله، جذابیت اقتصادی بالایی دارد. و برای سرمایه‌گذاران حرفه‌ای، نیروگاه‌های ۵۰۰ کیلووات به بالا با درآمد ارزی و پتانسیل صادرات برق، گزینه‌ای استراتژیک است.

با توجه به نرخ‌های جدید خرید تضمینی که در سال ۱۴۰۵ جهشی بی‌سابقه داشته، زمان‌بندی مناسب برای ورود به این بازار از اهمیت حیاتی برخوردار است. افزایش ۵۰ درصدی نرخ خرید، پنجره‌ای از فرصت را گشوده که ممکن است در سال‌های آینده با تعدیل مواجه شود.